കുരിശുയുദ്ധങ്ങൾ

ക്രിസ്ത്യാനികളും മുസ്ലീങ്ങളും തമ്മിലുള്ള കേവലമൊരു മതയുദ്ധമായാണ് കുരിശുയുദ്ധങ്ങളെ പൊതുവിൽ ആളുകൾ മനസ്സിലാക്കിവച്ചിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ അതിനു പിന്നിൽ സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷമുണ്ട്. AD 476 ആയപ്പോഴേക്കും റോം കേന്ദ്രമായി ഭരിച്ചിരുന്ന പടിഞ്ഞാറൻ റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പതനത്തോടെ യൂറോപ്പിൽ രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരത ബാധിച്ചു. പെപ്പിന്റെ മകനായ ഷാർലിമേൻ രാജാവ് റോമാസാമ്രാജ്യത്തെ പിന്നീട് കുറേക്കാലം ഒരുമിച്ചു നിർത്തിയെങ്കിലും ആ ഭരണവും ഏറെനാൾ മുന്നോട്ട് പോയില്ല. തുടർന്ന് 'ഹോളി റോമൻ എംപയർ' എന്ന പേരിൽ പടിഞ്ഞാറൻ യൂറോപ്പിൽ ഒരു ഭരണസംവിധാനം നിലവിൽ വന്നു. ജർമൻ രാജാവ് തന്നെയായിരുന്നു ഹോളി റോമൻ ചക്രവർത്തിയായും വാഴിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. ജർമനിയിൽ അധികാരം ഏൽക്കുന്ന ചക്രവർത്തിയെ തുടർന്ന് റോമിൽ വെച്ച് മാർപാപ്പ കിരീടം ധരിപ്പിച്ച് വാഴിക്കുന്നതായിരുന്നു രീതി. അതേസമയം കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ തലസ്ഥാനമാക്കി കിഴക്കൻ റോമൻ സാമ്രാജ്യമായ ബൈസാന്റൈൻ സാമ്രാജ്യം പ്രതാപത്തോടെ നിലനിന്നുപോന്നു. എന്നാൽ ബൈസാന്റൈൻ സാമ്രാജ്യത്തിനും വെല്ലുവിളികൾ നേരിടേണ്ടി വന്നു. AD 614-ൽ അക്കാലത്ത് പേർഷ്യ ഭരിച്ചിരുന്ന സൊറോസ്ട്രിയൻ മതക്കാരുടെ സസാനിയൻ സാമ്രാജ്യം ജെറുസലേം ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കിയെങ്കിലും ബൈസാന്റൈൻ ചക്രവർത്തി ഹെരാക്ലിയസ് അത് തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നാൽ ഈ നീണ്ട യുദ്ധം ഇരു സാമ്രാജ്യങ്ങളെയും സാമ്പത്തികമായും സൈനികമായും തളർത്തി. ഈ അവസരത്തിൽ മദീന കേന്ദ്രമായി വളർന്നുവന്ന റാഷിദൂൻ ഖിലാഫത്തിലെ രണ്ടാം ഖലീഫ ഉമറിന്റെ ഭരണകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയ, ജെറുസലേം എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ ബൈസാന്റൈൻ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്തു. തുടർന്ന് 460-ലധികം വർഷത്തോളം വിവിധ മുസ്ലീം ഖിലാഫത്തുകളുടെ ഭരണത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു ജെറുസലേം. പിന്നീട് പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മധ്യേഷ്യൻ സ്റ്റെപ്പി പുൽമേടുകളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന തുർക്കിക് മുസ്ലിം ഗോത്ര വിഭാഗമായ സെൽജൂക്കുകൾ ബൈസാന്റൈൻ പ്രദേശങ്ങളായ എഡേസ്സ, അന്ത്യോഖ്യ, ഡമാസ്കസ് എന്നിവയും ഇപ്പോഴത്തെ തുർക്കിയ രാജ്യമായി അറിയപ്പെടുന്ന അനറ്റോളിയയുടെ ഭൂരിഭാഗവും പിടിച്ചെടുത്തു. ബൈസാന്റൈൻ സാമ്രാജ്യത്തിന് അനറ്റോളിയ (ഏഷ്യാമൈനർ) നഷ്ടപ്പെട്ട ഈ സാഹചര്യമാണ് കുരിശുയുദ്ധങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ച പ്രധാന പശ്ചാത്തലം. AD 1096 മുതൽ 1099 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഒന്നാം കുരിശുയുദ്ധം നടക്കുന്നത്. ഇക്കാലത്ത് റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ ആത്മീയ നേതാവും റോം കേന്ദ്രമായുള്ള പേപ്പൽ സ്റ്റേറ്റുകളുടെ ഭരണാധികാരിയുമായിരുന്നു പോപ്പ്. ഹോളി റോമൻ എംപയർ സഭയുടെ ആശീർവാദത്തോടെ നിലവിൽ വന്നതാണെങ്കിലും, ചക്രവർത്തിയുമായി പോപ്പുമാർക്ക് പലപ്പോഴും കലഹിക്കേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്. 1080-ൽ അങ്ങനെ ഒരു കലഹത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രമായി ചക്രവർത്തി അന്നത്തെ പോപ്പിനെ തള്ളിപ്പറയുകയും ക്ലെമെന്റ് മൂന്നാമൻ എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരാളെ എതിർ പോപ്പായി വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ സാഹചര്യങ്ങളിൽ പോപ്പ് ഫ്രാൻസിലേക്ക് സഞ്ചരിച്ച് സഭാ പിന്തുണ തേടി. ഏതു വിധേനയും ഹോളി റോമൻ ചക്രവർത്തിയെ നിലയ്ക്കുനിർത്തേണ്ടതും യൂറോപ്പിലെ ക്രിസ്ത്യൻ രാജാക്കന്മാരെയും ജനങ്ങളെയും തന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ കൊണ്ടുവരേണ്ടതും പോപ്പിന്റെ ആവശ്യമായിരുന്നു. ഈ അവസരത്തിലാണ് ബൈസാന്റൈൻ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന അലക്സിയോസ് കൊംനേനോസ് നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ അനറ്റോളിയ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ യൂറോപ്യൻ നേതൃത്വത്തിന്റെ സൈനിക സഹായം തേടുന്നത്. ഈ അഭ്യർത്ഥന അന്നത്തെ പോപ്പായിരുന്ന അർബൻ രണ്ടാമൻ സ്വീകരിച്ചു. തന്റെ രാഷ്ട്രീയ-ആത്മീയ താൽപ്പര്യങ്ങൾ മുൻനിർത്തി വിശുദ്ധ നഗരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കാൻ അദ്ദേഹം യൂറോപ്യൻ ജനതയോട് ആഹ്വാനം ചെയ്തു. പ്രമുഖ രാജാക്കന്മാർ അതിൽ വലിയ താൽപ്പര്യം കാണിച്ചില്ലെങ്കിലും പ്രഭുക്കന്മാരും സ്വതന്ത്ര പടയാളികളും സാധാരണ വിശ്വാസികളും പോപ്പിന്റെ ആഹ്വാനം ആവേശത്തോടെ ഏറ്റെടുത്തു. യൂറോപ്പിൽ അക്കാലത്ത് ആയുധ അഭ്യാസികളായ പ്രഭുക്കന്മാരും നൈറ്റുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്വതന്ത്ര പടയാളികളും ധാരാളമായുണ്ടായിരുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ആളുകളുടെ പാപങ്ങൾ പൊറുക്കപ്പെടും എന്ന് പോപ്പ് പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ കുരിശു ചിഹ്നമുള്ള പടച്ചട്ടയും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച് പ്രഭുക്കന്മാരും നൈറ്റുകളും വിശ്വാസികളും അടങ്ങുന്ന ഒരു ലക്ഷത്തോളം വരുന്ന കുരിശുയുദ്ധക്കാർ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. തങ്ങളുടെ പഴയ പ്രദേശങ്ങൾ തിരികെ നൽകാം എന്ന പ്രതിജ്ഞയോടെ അലക്സിയോസ് ചക്രവർത്തി അവരെ ഏഷ്യയിലേക്ക് കടത്തിവിട്ടു. ഏഷ്യയിലെത്തിയ കുരിശുസേന സെൽജൂക്കുകളെ പരാജയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് മുന്നേറി. ഒടുവിൽ 1099 ജൂലൈയിൽ ജെറുസലേം വളഞ്ഞ കുരിശുസേന, അന്ന് നഗരം നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന ഈജിപ്തിലെ ഫാത്തിമിഡ് സൈന്യത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി നഗരം പിടിച്ചെടുക്കുകയും 'കിംഗ്ഡം ഓഫ് ജെറുസലേം' സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് പല കാലഘട്ടങ്ങളിലായി 8 പ്രധാന കുരിശുയുദ്ധങ്ങൾ കൂടി നടന്നു. ഇതിൽ 1204-ൽ നടന്ന നാലാം കുരിശുയുദ്ധം വഴിതിരിഞ്ഞ് സ്വന്തം സഹോദര ക്രിസ്ത്യൻ നഗരമായ ബൈസാന്റൈൻ തലസ്ഥാനം കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിനെ തന്നെ ആക്രമിച്ചു കൊള്ളയടിക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഇത് ബൈസാന്റൈൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അന്തിമ തകർച്ചയ്ക്ക് ആക്കം കൂട്ടി. കുരിശുയുദ്ധങ്ങൾ എന്താണ് നേടിയത്? പോപ്പ് അർബൻ രണ്ടാമൻ തന്റെ സഭാപരമായ അധികാരം വീണ്ടെടുക്കുകയും റോമിൽ സഭയുടെ ആധിപത്യം ഉറപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ബൈസാന്റൈൻ ചക്രവർത്തിക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നഷ്ടപ്പെട്ട പ്രദേശങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി തിരിച്ചു കിട്ടിയില്ല. കുരിശുയുദ്ധക്കാർ തങ്ങൾ കീഴടക്കിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്വതന്ത്ര ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി. റോമൻ കത്തോലിക്കാ വിശ്വാസികൾ നയിച്ച കുരിശുയുദ്ധത്തിൽ പ്രാദേശിക ഓർത്തഡോക്സ് വിഭാഗക്കാർ പലപ്പോഴും കാഴ്ചക്കാരോ ഇരകളോ മാത്രമായിരുന്നു. കുരിശുയുദ്ധക്കാർ കടന്നുപോയ പ്രദേശങ്ങളിൽ മറ്റ് പ്രാദേശിക ക്രിസ്ത്യാനികളും യഹൂദന്മാരും മുസ്ലീങ്ങളും ഒക്കെ വ്യാപകമായി ആക്രമിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ശാശ്വതമായി ജെറുസലേം കൈവശം വെക്കാൻ ക്രൂസേഡർമാർക്ക് സാധിച്ചില്ലെങ്കിലും കുരിശുയുദ്ധങ്ങൾ ചരിത്രത്തിൽ വലിയ ദൂരവ്യാപക മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി. മെഡിറ്ററേനിയനിലൂടെ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ഏഷ്യയിലേക്ക് ഒരു പ്രധാന കച്ചവടപാത അത് തുറന്നുനൽകി. കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും തമ്മിലുള്ള അറിവുപങ്കുവെക്കലിന് അത് കാരണമായി. യൂറോപ്പിൽ ഫ്യൂഡൽ പ്രഭുക്കന്മാരുടെ സ്വാധീനം കുറയുകയും രാജാക്കന്മാരുടെ കേന്ദ്രീകൃത അധികാരം വർധിക്കുകയും ചെയ്തു. അന്താരാഷ്ട്ര ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനങ്ങളുടെ തുടക്കത്തിന് കാരണമായത് കുരിശുയുദ്ധ കാലത്തെ ഇടപാടുകളാണ്. അതേസമയം, റോമൻ കത്തോലിക്കരും ഈസ്റ്റേൺ ഓർത്തഡോക്സ് ക്രിസ്ത്യാനികളും തമ്മിലുള്ള വലിയ അകൽച്ചയ്ക്കും, യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളും ഇസ്ലാമിക ലോകവും തമ്മിലുള്ള ശത്രുത വർധിക്കുന്നതിനും കുരിശുയുദ്ധങ്ങൾ കാരണമായി.